Ozempic na odchudzanie: ile się chudnie, jakie są skutki uboczne i komu naprawdę pomaga

Ozempic na odchudzanie kojarzy się z jednym zastrzykiem w tygodniu i kilkunastoma kilogramami mniej. Taki wynik pochodzi z badań semaglutydu, substancji działającej jak hormon GLP-1 [1], na schemacie przeznaczonym do leczenia otyłości. Ozempic jest w Unii Europejskiej zarejestrowany w cukrzycy typu 2 [2, 3].
W dużym badaniu osób z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy, semaglutyd razem z dietą i ruchem obniżył masę ciała średnio o 14,9% po 68 tygodniach. W grupie placebo, także na diecie i z ruchem, spadek wyniósł 2,4% [1, 4]. Decyzję o leczeniu podejmuje lekarz. Jako dietetyk pomagam w tym, co dzieje się na talerzu, gdy apetyt maleje albo pojawiają się nudności.
Czy Ozempic jest lekiem na odchudzanie?
Formalnie nie. Ozempic jest zarejestrowany w Unii Europejskiej dla dorosłych z niedostatecznie kontrolowaną cukrzycą typu 2, a do kontroli masy ciała służy inny preparat z semaglutydem [2, 3].
Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) to urzędowy opis leku zatwierdzony przez Europejską Agencję Leków. Według niej Ozempic stosuje się razem z odpowiednią dietą i wysiłkiem fizycznym [2].
Preparat Wegovy, który dalej nazywam preparatem do leczenia otyłości, ma w ChPL inne wskazanie, czyli kontrolę masy ciała razem z dietą o obniżonej kaloryczności i większym wysiłkiem fizycznym [3]. U dorosłych dotyczy to osób ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) co najmniej 30 kg/m2. Wskazanie obejmuje też osoby z BMI od 27 do poniżej 30 kg/m2, które mają co najmniej jedno schorzenie związane z nieprawidłową masą ciała [3].
BMI to masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wzrostu w metrach. Dla młodzieży ChPL podaje osobne kryteria [3].
Ozempic i preparat do leczenia otyłości zawierają semaglutyd, ale ich ChPL opisują różne schematy dawkowania [2, 3]. Spadki masy ciała takie jak 14,9% po 68 tygodniach pochodzą z badań semaglutydu na schemacie preparatu do leczenia otyłości [3, 4], więc dla Ozempicu nie można ich z góry zakładać. Lek wybiera lekarz po ogólnej ocenie stanu zdrowia i badaniach na obecność chorób towarzyszących [1].
Jak semaglutyd działa na apetyt?
Semaglutyd działa jak hormon GLP-1: zmniejsza uczucie głodu i zwiększa uczucie sytości, więc człowiek zjada mniej kalorii [1, 3]. Słabnie też ochota na pokarmy tłuste [1].
GLP-1 to hormon wydzielany w jelicie po jedzeniu [1], a jego receptory znajdują się w obszarach mózgu regulujących apetyt [3]. Według ChPL preparatu do leczenia otyłości semaglutyd zmniejsza przyjmowanie kalorii. Zwiększa uczucie pełności i kontroli nad jedzeniem, a podjadanie emocjonalne zdarza się rzadziej i jest słabsze [3]. Lek nieznacznie opóźnia też opróżnianie żołądka we wczesnej fazie po posiłku [3].
Mniejszy apetyt nie zastępuje zmiany nawyków. Lek nie zwalnia z dbania o jedzenie i ruch. Lekarz ma o tym przypominać przy każdej wizycie [1].
W dużym badaniu osób bez cukrzycy dietę o obniżonej kaloryczności i większy ruch mieli wszyscy uczestnicy, także ci, którzy dostawali placebo [3]. Dlatego na pierwszej wizycie przy semaglutydzie pytam najpierw o codzienne jedzenie i ruch.
Ile się chudnie na semaglutydzie?
W dużym badaniu osób z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy średni spadek masy ciała wyniósł 14,9% po 68 tygodniach, a w grupie placebo 2,4% [1, 4]. To średnia, a Twój wynik może być inny.
W dużym badaniu osób z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy średni spadek masy ciała wyniósł 15,3 kg przy semaglutydzie i 2,6 kg przy placebo [4]. Średnia nie mówi jednak, jak bardzo wyniki ludzi się różniły. Lepiej pokazuje to tabela z odsetkami osób z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy, które schudły o określoną część masy ciała. Tabela obejmuje wszystkich uczestników przydzielonych do grupy, także tych, którzy przerwali leczenie [3].
| Spadek masy ciała po 68 tygodniach | Osoby leczone semaglutydem | Grupa placebo |
|---|---|---|
| co najmniej 5% | 83,5% | 31,1% |
| co najmniej 10% | 66,1% | 12,0% |
| co najmniej 15% | 47,9% | 4,8% |
U osób z cukrzycą typu 2 spadek masy ciała jest mniejszy niż u osób bez cukrzycy. W osobnym badaniu osób z nadwagą lub otyłością i cukrzycą typu 2 średni spadek po 68 tygodniach wyniósł 9,6%, a w grupie placebo 3,4% [5]. ChPL preparatu do leczenia otyłości zaznacza, że w porównaniu z pozostałymi podgrupami względnie większy spadek obserwowano u kobiet i u osób bez cukrzycy typu 2 [3].
Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości przypomina, że u konkretnej osoby wynik może odbiegać od wyników z badań. Zależy od zaangażowania, wieku, sprawności fizycznej i wsparcia z otoczenia [1]. Liczb z tabeli nie traktuję jak obietnicy. Na wizycie rozmawiam raczej o tym, na co pacjent ma wpływ: o ruchu, codziennym jedzeniu i wsparciu w domu.
Jakie efekty widać po miesiącu leczenia?
Masa ciała zaczyna spadać od początku leczenia [3], ale średniego spadku po miesiącu źródła, z których korzystam, nie podają. Po miesiącu dawka dopiero rośnie. Schemat preparatu do leczenia otyłości zakłada stopniowe zwiększanie przez 16 tygodni, żeby ograniczyć dolegliwości żołądkowo-jelitowe [3].
Źródła podają liczby o spadku masy ciała dopiero dla dłuższego leczenia. U dorosłych z nadwagą lub otyłością, którzy ukończyli w badaniu 20 tygodni leczenia semaglutydem, średni spadek masy ciała wynosił 10,6% [1].
Skuteczność leku według polskich zaleceń leczenia otyłości ocenia się po 12 tygodniach stosowania w pełnej dawce. Celem jest spadek o co najmniej 5% wyjściowej masy ciała [1]. Pełną dawkę preparatu do leczenia otyłości osiąga się po 16 tygodniach zwiększania [3]. Pierwsza taka ocena wypada więc po około 28 tygodniach od rozpoczęcia leczenia tym preparatem (wyliczenie: 16 + 12 = 28).
W pierwszym miesiącu leczenia mówię pacjentom wprost, że na ocenę efektu jest za wcześnie.
Jakie są skutki uboczne semaglutydu?
Najczęstsze skutki uboczne to nudności, biegunka, wymioty, zaparcia i ból brzucha, głównie w okresie zwiększania dawki [3]. Zwykle są łagodne lub umiarkowane, a zaparcia trwają dłużej niż pozostałe [3].
Skutki uboczne Ozempicu i preparatu do leczenia otyłości są tego samego rodzaju, ale różnią się częstością [2, 3]. ChPL nazywa je działaniami niepożądanymi. Bardzo częste działania niepożądane dotyczą co najmniej 1 na 10 osób [2].
W ChPL Ozempicu bardzo częste są nudności i biegunka, a wymioty są częste [2]. W ChPL preparatu do leczenia otyłości bardzo częste są nudności i biegunka, a także wymioty, zaparcia, ból brzucha, ból głowy i zmęczenie [3].
Przez dolegliwości żołądkowo-jelitowe leczenie zakończyło 4,3% osób w badaniach preparatu do leczenia otyłości [3].
| Dolegliwość | Badania w cukrzycy typu 2, zakres z dwóch grup leczonych semaglutydem [2] | Badanie otyłości, 68 tygodni, osoby leczone [3] | Badanie otyłości, grupa placebo [3] |
|---|---|---|---|
| Nudności | 17-19,9% | 43,9% | 16,1% |
| Biegunka | 12,2-13,3% | 29,7% | 15,9% |
| Wymioty | 6,4-8,4% | 24,5% | 6,3% |
Odsetki w tabeli pochodzą z różnych badań, od osób z różnymi chorobami i przy różnych schematach leczenia, więc porównanie jest tylko orientacyjne.
W okresie zwiększania dawki pytam na wizytach o nudności, wypróżnienia i picie, bo dolegliwości są wtedy najczęstsze [3].
Czy semaglutyd jest bezpieczny?
Semaglutyd ma ryzyka, które opisuje ChPL: ostre zapalenie trzustki, kamicę żółciową, odwodnienie i bardzo rzadko nagłą utratę widzenia [3]. Dlatego o bezpieczeństwie decyduje bilans korzyści i ryzyka, który lekarz ocenia przed leczeniem i w jego trakcie [1].
Ryzyka wyglądają tak [3]:
- ostre zapalenie trzustki wystąpiło w badaniach u 0,2% osób leczonych semaglutydem i u mniej niż 0,1% w grupie placebo, a w osobnym badaniu osób z chorobą serca u 0,2% przy semaglutydzie i 0,3% przy placebo [3],
- kamicę żółciową zgłoszono u 1,6% osób przy semaglutydzie i u 1,1% przy placebo [3],
- odwodnienie grozi przy nudnościach, wymiotach i biegunce, szczególnie przy chorobie nerek [3],
- nagła utrata widzenia jest bardzo rzadka: u dorosłych z cukrzycą typu 2 badania epidemiologiczne wskazują około jednego dodatkowego przypadku na 10 000 osobolat leczenia, czyli na 10 000 osób leczonych przez rok [3],
- niski poziom cukru we krwi częściej dotyczy osób z cukrzycą typu 2, które biorą też insulinę albo pochodną sulfonylomocznika, a o zmianie tych leków decyduje lekarz [3].
Przed operacją w znieczuleniu ogólnym trzeba powiedzieć lekarzowi, że przyjmujesz semaglutyd. Opóźnione opróżnianie żołądka zwiększa ryzyko resztek pokarmu w żołądku, a u osób leczonych lekami z tej grupy opisano zachłystowe zapalenie płuc [3].
Komu semaglutyd może pomóc według polskich zaleceń?
Leczenie farmakologiczne otyłości, także semaglutydem, polskie zalecenia przewidują u dorosłych z BMI co najmniej 30 kg/m2 albo co najmniej 27 kg/m2 przy chorobie związanej z masą ciała, gdy sama zmiana jedzenia i ruchu nie dała istotnego spadku masy ciała [1].
Według ChPL preparatu do leczenia otyłości dorosły z BMI poniżej 27 nie mieści się we wskazaniu do kontroli masy ciała. Przy BMI od 27 do poniżej 30 potrzebna jest choroba związana z masą ciała, na przykład stan przedcukrzycowy, nadciśnienie albo zaburzenia lipidowe [3]. BMI nie pokazuje dokładnie, ile jest tkanki tłuszczowej ani jak jest rozmieszczona, dlatego lekarz bierze pod uwagę także inne dane o stanie zdrowia [1].
Od sytuacji chorego zależy, co polskie zalecenia radzą rozważyć w pierwszej kolejności [1]:
- przy stanie przedcukrzycowym, cukrzycy typu 2, nadciśnieniu, zaburzeniach lipidowych, bezdechu sennym, zespole policystycznych jajników i stłuszczeniowej chorobie wątroby jeden z agonistów receptora GLP-1, do których należy semaglutyd, albo tirzepatyd,
- u osób z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, w tym po zawale serca, udarze mózgu lub z chorobą tętnic obwodowych, semaglutyd, bo w osobnym dużym badaniu u osób bez cukrzycy zmniejszył ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych,
- w otyłości II i III stopnia leki dające największy spadek masy, czyli semaglutyd lub tirzepatyd,
- gdy przeważa głód emocjonalny, preparat złożony naltreksonu z bupropionem.
Nie każdy odpowiada na leczenie. Gdy po 12 tygodniach w pełnej dawce spadek masy ciała jest mniejszy niż 5%, lekarz najpierw szuka innych przyczyn. Bierze pod uwagę niestosowanie zaleceń dietetycznych, bariery w jedzeniu i ruchu, czynniki psychologiczne i społeczne oraz niewłaściwe stosowanie leku [1]. Dopiero potem decyduje o dalszym leczeniu [1].
Dwie z tych przyczyn, niestosowanie zaleceń dietetycznych i bariery w jedzeniu, dotyczą talerza, więc nad nimi pracuję razem z pacjentem. Całą drogę leczenia opisuje strona Leczenie otyłości.
Dla kogo semaglutyd nie jest wskazany?
Polskie zalecenia leczenia otyłości za przeciwwskazania uznają nadwrażliwość na lek, ciążę i karmienie piersią [1]. ChPL preparatu do leczenia otyłości nie zaleca też semaglutydu przy cukrzycy typu 1, ciężkiej chorobie nerek i ciężkiej niewydolności serca [3].
Według ChPL i ulotki preparatu do leczenia otyłości nie zaleca się go również [3]:
- u osób stosujących inne produkty wspomagające utratę masy ciała,
- przy umiarkowanie lub znacznie zmniejszonej czynności wątroby w połączeniu ze stłuszczeniowym zapaleniem wątroby,
- gdy cukrzycowa choroba oczu jest niekontrolowana lub potencjalnie niestabilna,
- przy ciężkiej gastroparezie, czyli bardzo wolnym opróżnianiu żołądka.
Semaglutydu nie łączy się z innymi lekami z grupy agonistów receptora GLP-1 [3]. U osób w wieku 85 lat i starszych oraz z nieswoistym zapaleniem jelit doświadczenie jest ograniczone, więc trzeba to omówić z lekarzem [3]. W ChPL preparatu do leczenia otyłości przeciwwskazaniem jest tylko nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą. Ale w ciąży i podczas karmienia piersią semaglutydu też nie powinno się stosować [3].
Jak długo przyjmować semaglutyd?
Czas leczenia ustala lekarz. Polskie zalecenia leczenia otyłości piszą, że część osób z otyłością może wymagać leczenia przewlekłego, a jego długość dopasowuje się do celów i tempa chudnięcia [1].
Masa ciała nie spada bez końca. U osób z otyłością albo z nadwagą i chorobą związaną z masą ciała, leczonych semaglutydem przez 104 tygodnie, malała do 68. tygodnia, a potem się ustabilizowała. Średni spadek po 104 tygodniach wyniósł 15,2% [3].
Zastój masy ciała polskie zalecenia nazywają fazą plateau. U większości osób pojawia się on po pewnym czasie leczenia [1]. Gdy waga staje w miejscu, mówię o tym pacjentowi wprost, żeby zastój nie wyglądał na jego porażkę.
Ulotka preparatu do leczenia otyłości zastrzega, że leczenia nie należy przerywać bez rozmowy z lekarzem [3].
Czy waga wraca po zakończeniu leczenia semaglutydem?
Po zakończeniu leczenia masa ciała częściowo wraca: w przedłużeniu dużego, 68-tygodniowego badania osób bez cukrzycy po roku bez leku uczestnicy leczeni wcześniej semaglutydem odzyskali około dwóch trzecich utraconej masy [6]. Wciąż ważyli średnio 5,6% mniej niż na początku [6].
Przedłużenie 68-tygodniowego badania objęło tylko tych uczestników, którzy ukończyli 68 tygodni leczenia, więc ich średnie wyniki różnią się od wyników całego badania [6].
W przedłużeniu badania osób bez cukrzycy po 68 tygodniach zakończono i lek, i program zmiany stylu życia [6]. Uczestnicy przedłużenia leczeni semaglutydem stracili do tego czasu średnio 17,3% masy ciała [6]. W ciągu kolejnego roku odzyskali 11,6 punktu procentowego z utraconych 17,3% masy ciała [6]. Poprawa wskaźników związanych z sercem i metabolizmem też w większości wróciła w stronę wartości wyjściowych [6].
W badaniu, w którym dorośli z nadwagą lub otyłością przez pierwsze 20 tygodni brali semaglutyd, osoby, które potem przeszły na placebo, przytyły w kolejnych 48 tygodniach średnio 6,9% masy ciała. Osoby, które dalej brały lek, schudły w tym czasie jeszcze o 7,9% masy ciała [1].
Po zakończeniu leczenia lekiem efekty ma według polskich zaleceń utrzymać leczenie bez leków, czyli jedzenie, ruch i nowe nawyki [1]. Nawyki jedzeniowe, które mają zostać po leku, układam z pacjentem już w trakcie leczenia.
Czy przy semaglutydzie traci się mięśnie?
Tak, ale w mniejszym stopniu niż tkanki tłuszczowej. U części uczestników dużego badania zmierzono skład ciała, a wyniki sugerują, że większość utraconej masy stanowiła tkanka tłuszczowa [3].
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne radzi jednak osobom z cukrzycą i otyłością, które biorą leki inkretynowe, takie jak semaglutyd, pilnować odpowiedniej ilości produktów bogatobiałkowych i ruchu z elementami wysiłku oporowego, czyli siłowego [7]. Semaglutyd zmniejsza łaknienie, więc jedzenia jest mniej, a o składzie jadłospisu trzeba myśleć uważniej niż przed leczeniem. Według diabetologów masę mięśniową u osób z cukrzycą i otyłością najlepiej ocenia analiza składu ciała [7].
Diabetolodzy podają też konkretne liczby białka dla osób z cukrzycą. U większości z nich białko ma dawać 15-20% energii, czyli około 1-1,5 g na kilogram masy ciała dziennie, podobnie jak w populacji ogólnej [7]. Przy cukrzycy typu 2 i nadmiernej masie ciała, w diecie o obniżonej kaloryczności, ma to być 20-30% energii, bo taka ilość zwiększa sytość i ułatwia chudnięcie [7]. Przy przewlekłej chorobie nerek zalecenie wynosi około 0,8-1 g/kg [7], a sama choroba nerek wymaga indywidualnej opieki dietetyka i lekarza.
Sprawdzam przy każdej zmianie jadłospisu, czy w mniejszych porcjach zostało dość produktów bogatobiałkowych. Według bazy produktów, z której korzystam, szklanka jogurtu naturalnego (250 g) daje około 11 g białka, a 100 g półtłustego twarogu około 19 g. U osoby bez cukrzycy ilość białka ustalam indywidualnie.
Osobom z otyłością polskie zalecenia radzą ćwiczyć siłowo co najmniej dwa razy w tygodniu, tak żeby pracowały wszystkie grupy mięśni. Takie ćwiczenia pomagają utrzymać beztłuszczową masę ciała podczas odchudzania [1].
Więcej o białku i mięśniach przy lekach GLP-1 jest w tekście Fundacji Przyjazny Dietetyk, białko przy lekach GLP-1. Plan jedzenia na cały czas leczenia opisuje dieta przy leczeniu GLP-1.
Jak jeść, gdy apetyt maleje, a pojawiają się nudności i zaparcia?
Hiszpański konsensus ekspertów radzi jeść wolniej, w mniejszych porcjach i pić regularnie [8]. W badaniach preparatu do leczenia otyłości mediana czasu trwania nudności wynosiła 8 dni, a zaparć 47 dni [3].
Mediana oznacza, że u połowy osób, u których wystąpił dany objaw, trwał on nie dłużej niż podana liczba dni [3].
Semaglutyd zmienia sygnały głodu i sytości. Porcja, która do tej pory była zwyczajna, może okazać się za duża. Hiszpańscy eksperci kilku specjalności radzą osobom, które zaczynają leczenie lekami z grupy GLP-1, jeść powoli i tylko wtedy, gdy czują głód. Po posiłku radzą nie kłaść się od razu [8].
Hiszpański konsensus ekspertów zaleca potrawy lekkostrawne, mało tłuste, gotowane, pieczone albo z rusztu oraz picie małymi łykami. Przy nudnościach radzi unikać mocnych zapachów, a przy zaparciach dbać o odpowiednią ilość błonnika, ruch i obfite picie wody albo innych napojów bez cukru [8]. Gdy pojawiają się nudności, proszę pacjenta o prowadzenie dzienniczka. Zapisuje w nim, po jakich posiłkach objawy się nasilają [8].
Jeśli jedzenie przy leku zaczyna sprawiać kłopot, jadłospis lepiej ułożyć razem z dietetykiem. Pomaga w tym dietetyk kliniczny, a gdy mniejszy apetyt zmienia stosunek do jedzenia, także psychodietetyk, czyli specjalista od emocji wokół jedzenia.
Kto pomaga w leczeniu: lekarz, dietetyk czy psychodietetyk?
Lek dobiera i ocenia lekarz w uzgodnieniu z pacjentem, a leczenie otyłości nie kończy się na recepcie [1]. Z jedzeniem pomaga dietetyk, a z emocjami wokół jedzenia psychodietetyk [1, 9].
Polscy diabetolodzy zalecają konsultację dietetyczną wszystkim pacjentom z cukrzycą, którzy zaczynają albo kontynuują leczenie lekami z grupy agonistów receptora GLP-1 [7]. Szczególnie dotyczy to osób z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi oraz tych, u których masa ciała spada za mało albo za szybko [7].
Europejskie Towarzystwo Badań nad Otyłością (EASO) razem z europejskimi dietetykami i organizacją osób z otyłością zwraca uwagę na trudności psychologiczne podczas leczenia lekami inkretynowymi. Wśród nich są zmiany w nagrodzie płynącej z jedzenia, w radzeniu sobie i w kontaktach z ludźmi [9]. Zaleca też przesiewową ocenę psychologiczną i wsparcie tam, gdzie jest potrzebne [9].
Przy trudnościach z emocjami wokół jedzenia w trakcie leczenia pomaga psychodietetyk. Sama nim jestem, więc przy semaglutydzie pytam też, czy jedzenie nadal cieszy i jak wyglądają posiłki z innymi ludźmi.
Z gabinetu. Przy semaglutydzie apetyt zmniejsza sam lek, więc jedzenia jest mniej i o składzie jadłospisu trzeba myśleć uważniej. Zwracam uwagę, żeby w małych porcjach nie zabrakło białka, a w tygodniu znalazły się ćwiczenia siłowe. Radzę jeść wolniej i zapisywać w dzienniczku, po jakich posiłkach nasilają się nudności. O leku decyduje lekarz, a ja pomagam w tym, co jest na talerzu. Po zakończeniu leczenia lekiem efekt mają utrzymać jedzenie, ruch i nowe nawyki. Gdy efektu brakuje, lekarz szuka przyczyn, a gdy trudne są emocje wokół jedzenia, pomagam jako psychodietetyk.
Kiedy przy semaglutydzie trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem?
Pilnie do lekarza trzeba iść przy silnym i uporczywym bólu brzucha, nagłym lub stopniowym pogorszeniu widzenia albo objawach ciężkiej reakcji alergicznej [3]. Wymioty i biegunka też wymagają uwagi, bo grożą odwodnieniem [3].
Ulotka preparatu do leczenia otyłości, opublikowana razem z ChPL, każe w sytuacjach z poniższej listy natychmiast skontaktować się z lekarzem [3]:
- silny i długotrwały ból brzucha, który może promieniować do pleców, bo może oznaczać zapalenie trzustki,
- nagłe albo stopniowe pogorszenie widzenia,
- trudności z oddychaniem, obrzęk twarzy, gardła, rąk lub nóg, przyspieszona akcja serca, pocenie się albo utrata przytomności, które mogą oznaczać ciężką reakcję alergiczną i wymagają pomocy medycznej,
- ciężkie zaparcie z bólem brzucha, wzdęciami i wymiotami, bo może oznaczać niedrożność jelit,
- podejrzenie ciąży albo jej planowanie podczas leczenia.
Przy nudnościach, wymiotach i biegunce ulotka preparatu do leczenia otyłości każe pić dużo płynów, a w razie wątpliwości zwrócić się do lekarza [3]. Przy chorobie nerek unikanie odwodnienia ma szczególne znaczenie [3].
Najczęstsze pytania o semaglutyd na odchudzanie
Czy efekty uboczne Ozempicu obejmują zgagę i wzdęcia?
Tak. W ChPL Ozempicu refluks lub zgaga, niestrawność, wzdęcie brzucha i odbijanie są częstymi działaniami niepożądanymi, czyli dotyczą od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 osób [2].
W ChPL preparatu do leczenia otyłości refluks lub zgaga, niestrawność, wzdęcie brzucha i odbijanie są również częstymi działaniami niepożądanymi [3]. W ChPL Ozempicu dolegliwości żołądkowo-jelitowe zgłaszano najczęściej w pierwszych miesiącach leczenia [2]. Silny i uporczywy ból brzucha to jednak inny sygnał niż zgaga, bo może oznaczać zapalenie trzustki i wymaga pilnego kontaktu z lekarzem [3].
Czy po semaglutydzie wypadają włosy?
U części osób tak. Wypadanie włosów zgłosiło 2,5% osób leczonych semaglutydem i 1,0% w grupie placebo w badaniach preparatu do leczenia otyłości [3]. Zwykle miało łagodny przebieg i u większości osób ustąpiło podczas leczenia [3].
U osób, które straciły co najmniej 20% masy ciała, wypadanie włosów zgłaszano częściej niż u pozostałych [3]. ChPL nie podaje przyczyny wypadania włosów.
Czy Ozempic można kupić bez recepty?
Nie. Zarówno Ozempic, jak i preparat do leczenia otyłości z semaglutydem są lekami wydawanymi na receptę [2, 3].
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz sprawdza przeciwwskazania i możliwe interakcje z innymi lekami oraz uprzedza o działaniach niepożądanych [1]. Każdy dodatkowy produkt na odchudzanie trzeba z nim omówić, bo bezpieczeństwa i skuteczności semaglutydu u osób leczonych innymi produktami w celu kontroli masy ciała nie oceniono [3].
Czy semaglutyd można łączyć z innymi lekami na odchudzanie?
Nie. Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości nie zaleca dodawania drugiego leku na otyłość, bo brakuje danych o skuteczności i bezpieczeństwie takiego połączenia [1]. ChPL nie zaleca też łączenia z innymi lekami z grupy GLP-1 [3].
W razie braku efektu towarzystwo radzi rozważyć wzmocnienie leczenia bez leków [1]. Decyzję o leczeniu podejmuje lekarz.
Czy nastolatek może przyjmować semaglutyd na odchudzanie?
Tak, ale w wąskich warunkach. Preparat do leczenia otyłości ma w ChPL wskazanie od 12. roku życia i tylko przy otyłości oraz masie ciała powyżej 60 kg [3]. Poniżej 12 lat jego stosowania nie zaleca się [3].
Ozempic nie jest zalecany osobom poniżej 18 lat, bo nie określono skuteczności ani bezpieczeństwa jego stosowania w tej grupie wiekowej [2]. Polskie zalecenia także obejmują młodzież od 12. roku życia z otyłością i masą ciała powyżej 60 kg [1]. ChPL preparatu do leczenia otyłości każe przerwać leczenie i poddać je ocenie, jeżeli po 12 tygodniach stosowania w pełnej dawce, albo w największej, którą pacjent toleruje, BMI nie zmniejszyło się o co najmniej 5% [3]. Dzieci i młodzież wymagają indywidualnej opieki lekarza i dietetyka.
Czy semaglutyd można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?
Nie. Polskie zalecenia leczenia otyłości uznają ciążę i karmienie piersią za przeciwwskazanie, a ChPL każe wtedy nie stosować semaglutydu; w trakcie leczenia zaleca się skuteczną antykoncepcję [1, 3].
Jeśli planujesz ciążę albo podejrzewasz, że jesteś w ciąży, skontaktuj się z lekarzem od razu, bo to on zdecyduje o dalszym leczeniu [3]. Ciąża wymaga indywidualnej opieki dietetyka i lekarza.
--
Lek przepisuje lekarz, a jedzenie układa się równolegle z dietetykiem. W Centrum zdrowia i dietetyki MS w Toruniu pod jednym adresem przyjmują endokrynolog i dietetycy kliniczni, a termin rozmowy można ustalić przez kontakt.
Bibliografia
- Bąk-Sosnowska M, Białkowska M, Bogdański P i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Med Prakt wyd. specj. wrzesień 2024:1-116. PDF: ptlo.org.pl.
- Ozempic. Charakterystyka produktu leczniczego (Aneks I, wersja polska). Europejska Agencja Leków. Pobrano 16.11.2026. ema.europa.eu.
- Wegovy. Charakterystyka produktu leczniczego i ulotka dla pacjenta (Aneks I i IIIB, wersja polska). Europejska Agencja Leków. Pobrano 16.11.2026. ema.europa.eu.
- Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S i wsp. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med 2021;384(11):989-1002. doi:10.1056/NEJMoa2032183. PMID 33567185.
- Davies M, Færch L, Jeppesen OK i wsp. Semaglutide 2.4 mg once a week in adults with overweight or obesity, and type 2 diabetes (STEP 2): a randomised, double-blind, double-dummy, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet 2021;397(10278):971-984. doi:10.1016/S0140-6736(21)00213-0. PMID 33667417.
- Wilding JPH, Batterham RL, Davies M i wsp. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab 2022;24(8):1553-1564. doi:10.1111/dom.14725. PMID 35441470.
- Araszkiewicz A, Borys S, Broncel M i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą - 2026. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Curr Top Diabetes 2026;6(1):1-172. doi:10.5114/ctd/219306.
- Gorgojo-Martínez JJ, Mezquita-Raya P, Carretero-Gómez J i wsp. Clinical Recommendations to Manage Gastrointestinal Adverse Events in Patients Treated with Glp-1 Receptor Agonists: A Multidisciplinary Expert Consensus. J Clin Med 2022;12(1):145. doi:10.3390/jcm12010145. PMID 36614945. Autorzy zgłosili powiązania finansowe z producentami leków z tej grupy, w tym semaglutydu.
- Dobbie LJ, Tolvanen L, Alves D i wsp. Nutritional, functional, and psychological considerations for incretin-based therapies in adults - an EASO, EFAD, and ECPO Consensus Statement. Lancet Diabetes Endocrinol 2026;14(9):754-777. doi:10.1016/S2213-8587(26)00122-1. PMID 42419343.
Treść ma charakter edukacyjny. Dieta wspomaga leczenie prowadzone przez lekarza i nie zastępuje porady lekarskiej ani wizyty u lekarza. Tekst nie zachęca do leczenia lekiem; o leczeniu decyduje lekarz. Autor: mgr Judyta Malagowska, dietetyk kliniczny i psychodietetyk. Ostatnia aktualizacja: 18.11.2026.
Inne artykuły z poradnika
-
Otyłość i odchudzanie
Otyłość u dziecka: kiedy do endokrynologa dziecięcego i co zmienić w jedzeniu rodziny
Otyłość u dzieci ocenia się na siatce centylowej BMI: nadwaga powyżej 85. centyla, otyłość powyżej 97. Kiedy do endokrynologa i co zmienić w jedzeniu rodziny.
Czytaj dalej -
Otyłość i odchudzanie
Leczenie otyłości w zespole: co robi lekarz, dietetyk, psycholog i fizjoterapeuta
Leczenie otyłości prowadzi zespół: lekarz, dietetyk, psycholog i fizjoterapeuta. Na start celem jest 5-10% masy ciała w 3-6 miesięcy, z jedzeniem i ruchem.
Czytaj dalej -
Hormony i metabolizm
Insulinooporność: objawy, badania i kiedy iść do endokrynologa
Insulinooporność objawy: zwykle brak wyraźnych sygnałów. Jakie badania zrobić (HOMA-IR, krzywa cukrowo-insulinowa), jak je czytać i kiedy iść do lekarza.
Czytaj dalej
